Papa Geldi, Dünya Baktı: İznik Bu Fırsatı Günübirlik Harcamamalı

28 Kasım 2025’te Papa 14. Leo’nun İznik’e gerçekleştirdiği ziyaret, ilçenin adını bir kez daha dünya gündemine taşıdı. Birinci İznik Konsili’nin 1700’üncü yılı vesilesiyle yapılan program, dinî bir buluşmadan daha öteydi. Uluslararası basının, yabancı heyetler ve dünya kamuoyunun dikkati aynı gün İznik’e çevrildi. Yıllardır anlatmaya çalıştığımız şehir, birkaç saat içinde milyonlarca insanın ekranına girdi.
Bu organizasyonun hazırlanmasında emeği bulunan kurumların hakkını teslim etmek gerekir. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Bursa Büyükşehir Belediyesi, İznik Belediyesi, kaymakamlık ve güvenlik birimleri önemli bir koordinasyon sınavı verdi. Belediye Başkanı Kağan Mehmet Usta’nın hazırlık sürecini önceden sahiplenmesi ve İznik’in uluslararası turizm potansiyelini gündemde tutması da kıymetlidir. 150 milyon liralık yatırımla hayata geçirilen Bazilika Ören Yeri Karşılama Merkezi, ilçenin ziyaretçi altyapısı açısından önemli bir başlangıç oldu.

Rakamlar da oluşan ilginin geçici bir görüntüden ibaret olmadığını gösteriyor. DHA’a açıklanan verilere göre İznik’i 2025 yılında ziyaret eden yabancı turist sayısı 200 bine ulaştı. Papa’nın ziyaretinden sonra bazilika ve ören yerlerindeki ziyaretçi sayısının, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 100’e varan artışla 60 bine çıktığı bildirildi. Bu tablo İznik’in önünde gerçek bir ekonomik fırsat bulunduğunu gösteriyor.

Fakat ziyaretçi sayısındaki artış tek başına turizm başarısı değildir. Asıl mesele, gelen insanın İznik’te kaç saat kaldığı, nerede konakladığı, hangi esnaftan alışveriş yaptığı ve bu şehirden hangi hatırayla ayrıldığıdır. Otobüsle gelip bazilikayı gördükten, birkaç fotoğraf çektikten sonra aynı gün ilçeden ayrılan kalabalıklar istatistikleri büyütür; fakat yerel kalkınmayı aynı ölçüde büyütmeyebilir. İznik’in ihtiyacı ziyaretçi trafiği değil, turizm ekonomisidir.

Başkan Usta, Papa’nın ziyareti öncesinde daha nitelikli konaklama tesisleri için görüşmelerin sürdüğünü açıklamıştı. Bu doğru bir ihtiyaç tespitidir. Ancak İznik’i büyük ve kimliksiz otel yapılarına teslim etmek yerine tarihi evlerin, aile işletmelerinin, butik konaklama modellerinin ve köy turizminin desteklendiği dikkatli bir yol izlenmelidir. Şehrin siluetini bozarak turizm büyütmeye çalışmak, çiniyi korumak için üzerine beton dökmeye benzer.

İznik yalnızca Hristiyanlık tarihi üzerinden tanıtılacak bir şehir de değildir. Ayasofya Orhan Camii, Yeşil Cami, Süleyman Paşa Medresesi, Nilüfer Hatun İmareti, surlar, çini fırınları ve Osmanlı’nın erken dönem hafızası aynı büyük hikâyenin parçalarıdır. İnanç turizmi üzerinden oluşan uluslararası ilgi değerlidir; fakat İznik’in kimliği tek bir başlığa sıkıştırılamayacak kadar zengindir. Belediye, şehrin bütün medeniyet katmanlarını dengeli ve tarihî gerçekliğe sadık biçimde anlatmalıdır.

Burada küçük fakat önemli bir eksiklik göze çarpıyor. İznik’e gelen ziyaretçinin bütün tarihî alanları birbirine bağlayan, farklı dillerde hazırlanmış, dijital ve fiziksel olarak kolay takip edilebilen bütünlüklü bir şehir rotasına ihtiyacı var. Bazilika’dan Ayasofya’ya, Yeşil Cami’den çini atölyelerine, surlardan göl kıyısına uzanan güzergâh tek bir turizm sistemi içinde düzenlenmelidir. Ziyaretçinin önüne yalnızca görülecek yerlerin listesi değil, yaşayacağı bir İznik hikâyesi konulmalıdır.

Ulaşım ve otopark meselesi de bu hikâyenin zayıf halkası olmaya adaydır. Yerel kamuoyunda çarşı içi, göl kıyısı ve tarihî alanların çevresindeki araç yoğunluğuna ilişkin şikâyetler uzun süredir dile getiriliyor. Ziyaretçi sayısı yükselirken aynı dar sokaklara daha fazla otomobil sokmak çözüm değildir. Kent girişlerinde uygun otopark alanları, turizm sezonunda düzenli ring seferleri ve tarihî merkezde yayayı önceleyen bir ulaşım planı hazırlanmalıdır.

İznik çinisi de vitrin süsü olarak görülmemelidir. Bu sanat, ilçenin ekonomik zincirinin en güçlü halkalarından biri hâline getirilebilir. Belediye; atölyeleri ortak kalite standardı, uluslararası satış ağı, tasarım desteği ve uygulamalı ziyaret programlarıyla buluşturmalıdır. Turist yalnızca hazır tabağı satın almamalı; çamurun nasıl yoğrulduğunu, desenin nasıl işlendiğini, rengin ateşte nasıl kimlik kazandığını da görmelidir.

Aynı yaklaşım İznik zeytini, yöresel ürünler ve kırsal mahalleler için de kurulabilir. Göl çevresindeki üretici, çarşıdaki esnaf, kadın kooperatifleri, restoranlar, rehberler ve konaklama işletmeleri tek bir turizm masasında buluşturulmalıdır. Belediye bu masanın patronu değil, düzenleyicisi olmalıdır. Çünkü turizm geliri yalnızca birkaç işletmenin kasasında kalıyorsa şehir tanınmış, fakat kalkınamamış demektir.

İznik Belediyesi’nin önünde şimdi önemli bir görev bulunuyor: Papa ziyaretinin meydana getirdiği ilgiyi yıllara yayılan kurumsal bir stratejiye dönüştürmek. Yıllık ziyaretçi sayısı, geceleme süresi, esnaf cirosuna yansıma, konaklama kapasitesi ve ziyaretçi memnuniyeti düzenli olarak ölçülmeli ve kamuoyuna açıklanmalıdır. Ölçülmeyen turizm yönetilemez; yalnızca kalabalık olarak seyredilir.

Kağan Mehmet Usta ve ekibi doğru bir kapının açılmasına katkı sundu. Şimdi o kapıdan giren ilgiyi şehirde tutmak, yerel üreticiye ulaştırmak ve tarihî dokuyu koruyarak büyütmek gerekiyor. İznik, bir günlük protokol ziyaretinden çok daha fazlasını hak ediyor. Küçük bir dokunuşla söyleyelim: Dünya İznik’e gelmişken, İznik’in hazırlığını yalnızca dünya geldiği gün tamamlaması yetmez.

Bu şehirde tarih zaten görevini yaptı; konsilleri, surları, camileri, medreseleri, çiniyi ve gölü bugüne taşıdı. Şimdi görev bugünün yöneticilerindedir. İznik’i tanıtmak artık zor değil, çünkü dünya şehrin adını yeniden duydu. Asıl maharet, bu ilgiyi koruyarak İzniklinin sofrasına, dükkânına ve geleceğine bereket olarak taşıyabilmektir.