Değerinizi Kim Belirler
Geçtiğimiz günlerde izlediğim bir video, uzun süredir üzerinde düşündüğüm bir konuyu yeniden gündemime getirdi. Videoda bir baba, kızına eski bir araba veriyor ve onu farklı kişilere göstererek değerini soruyor. Hurdacı gözüyle bakan biri çok düşük bir fiyat biçiyor. Sıradan bir alıcı biraz daha fazlasını teklif ediyor. Ama araba bir antikacının ya da koleksiyoncunun eline geçtiğinde tablo tamamen değişiyor: Aynı araç, çok daha yüksek bir bedelle karşılık buluyor.
Aslında bu, sadece bir araba hikâyesi değil.
Değer, göreceli değil; bakan gözle ilişkilidir
Yalın yönetimin (lean management) temel felsefelerinden biri tam olarak bunu anlatır: Bir ürünün ya da hizmetin değerini belirleyen, onu üretenin emeği değil, onu anlayan ve ona ihtiyaç duyanın bakış açısıdır. Aynı ürün, yanlış müşterinin gözünde sıradan bir eşya olarak kalırken, doğru müşterinin elinde kritik bir çözüme dönüşebilir.
İnsan ilişkilerinde de durum farklı değil. Bir ortamda fikirleriniz önemsenmeyebilir, emeğiniz sıradan görülebilir, yeterince takdir edilmeyebilirsiniz. Bu durum, çoğu zaman “ben yeterince iyi değilim” düşüncesine yol açar. Oysa mesele çoğu zaman yetersizlik değil, uyumsuzluktur, yanlış yerde, yanlış insanlara kendinizi anlatmaya çalışıyor olabilirsiniz.
Gurbette bu ders daha da belirginleşiyor
Yeni bir ülkede, yeni bir dilde, yeniden bir yer edinmeye çalışırken bu farkındalık bambaşka bir anlam kazanıyor. Bazen aynı bilgi, aynı deneyim, aynı emek; farklı bir kültürde, farklı bir çevrede tamamen farklı bir karşılık buluyor. Bu, insanın kendi değerinden şüphe etmesi gereken bir durum değil; doğru çevreyi, doğru “alıcıyı” bulma meselesi.
Sonuç olarak
Gerçek değerimizi bilmeyenlerin bize biçtiği fiyatı, kendi değerimiz sanmamalıyız. Değerimizi belirleyen şey, içinde bulunduğumuz çevre kadar, o çevrede bizi gerçekten anlayan gözlerdir. Doğru insan ve doğru ortamla karşılaşıldığında, aynı emek, aynı bilgi, aynı deneyim; hak ettiği karşılığı mutlaka bulur.
Mesele bazen kendimizi değiştirmek değil, kendimizi doğru gösterebileceğimiz yeri bulmaktır.