BİLİMİN İTİBARI PANDEMİYE YENİLDİ Mİ?
Pandemi sırasında bilime duyulan güven yükseldi.
Fakat salgın geride kaldığında güven de geriledi. Üstelik 140 ülkede 140 binden fazla insanla yapılan araştırma, bilime güvenin yalnızca laboratuvarlarda değil, hayatın içinde kazanıldığını gösteriyor.
Pandemi, bilimi hiç olmadığı kadar hayatımızın merkezine taşıdı. Aşılar, virüsler, bilim insanları her gün ekranlarımızdaydı. İnsanlık, çözümü bilimden bekledi. Fakat salgın sona erdiğinde geriye yalnızca bilimsel başarılar değil, derin bir güven sorunu da kaldı.
Wellcome’un 140 ülkede 140 binden fazla kişiyle gerçekleştirdiği Global Monitor 2026 araştırması çarpıcı: Bilime en azından bir miktar güven duyduğunu söyleyenlerin oranı 2018’de yüzde 77’ydi. Pandeminin ortasında, 2020’de yüzde 80’e yükseldi. 2025’te ise yüzde 72’ye geriledi. Bilime az ya da hiç güvenmeyenlerin oranı da yüzde 13’ten yüzde 19’a çıktı.
Bilim insanlarına duyulan güçlü güven daha da dikkat çekici. 2018’de yüzde 34 olan “çok güveniyorum” diyenlerin oranı, 2020’de yüzde 43’e yükseldi; 2025’te yüzde 32’ye düştü. Yani pandemi, bilime duyulan güveni artırdı ama bu güven kalıcı olamadı.
Araştırmanın en önemli bulgularından biri şu: Bilime güven, ekonomik koşullardan bağımsız değil. Geçimini rahat sağladığını söyleyenlerin yüzde 39’u bilime çok güvendiğini belirtirken, geçinmekte zorlananlarda bu oran yüzde 20’de kaldı. Hastanelere ve sağlık sistemine yüksek güven duyanlarda bilime çok güvenenlerin oranı ise yüzde 43’e çıkıyor.
Türkiye’de de bilime çok güvendiğini söyleyenlerin oranı yüzde 20. Bu tablo bize bilimin yalnızca doğru bilgi üretmesinin yetmediğini hatırlatıyor. İnsanların hayatına dokunması, sorunlarına çözüm olması ve faydasının toplumun tamamına ulaşması gerekiyor.
Velhasıl, mesele bilimin doğruluğundan çok, toplumun bilimle kurduğu ilişki. İnsanlar geçinemiyorsa, sağlık hizmetine erişemiyorsa, kurumlara güvenmiyorsa bilim de o güvensizliğin dışında kalamıyor.
Bilim insanlığı kurtarabilir. Ama önce insanlığın bilime neden güvenmediğini anlamak gerekiyor.